IKIGAI Từ Góc Nhìn Thực Hành (Phần 1)
  IKIGAI - Khi Lẽ Sống Trở Nên Thật Gần Gũi

1. IKIGAI LÀ GÌ?

IKIGAI là một khái niệm của người Nhật Bản có nghĩa là “Một Lý do tồn tại”, được dịch sang tiếng Anh sơ bộ là “Lý do mà bạn thức dậy vào buổi sáng”. Trong cuốn sách Ikigai - chất Nhật trong từng khoảnh khắc, tác giả Yukari Mitsuhashi giới thiệu một cách đầy đủ và hệ thống tất cả những gì chúng ta nên biết về IKIGAI. Cụm từ IKIGAI trong tiếng Nhật được hợp thành từ hai từ kanji: “iki” có nghĩa là cuộc sống, và “gai” có nghĩa là giá trị hoặc sự xứng đáng. Khi ghép lại IKIGAI có nghĩa là giá trị của cuộc sống. Từ “Cuộc sống” ở đây không nhằm ám chỉ 1 đời người mà nó được hiểu nghĩa gần gũi với những việc hàng ngày.

IKIGAI - Đi tìm lý do thức dậy mỗi sáng

Nếu như tiếng chuông báo thức là 1 đối tượng bên ngoài buộc ta thức dậy mỗi sáng, thì một động lực, một giá trị sâu thẳm từ bên trong thôi thúc chúng ta ra khỏi giường một cách tự nhiên để sống một ngày thật hiệu quả và đầy ý nghĩa. Đối với người Nhật, từ ‘ikigai, thường được sử dụng để chỉ nguồn gốc của giá trị trong cuộc sống của một người hay những điều làm cho cuộc sống của một người đáng giá. Theo nhà thần kinh học và tác giả người Nhật, Ken Mogi, ikigai là một quang phổ, bao gồm tất cả những điều chúng ta coi trọng, từ những niềm vui nhỏ trong cuộc sống đến việc theo đuổi các mục tiêu xác định cuộc sống. IKIGAI phản ánh nội tâm của một cá nhân và thể hiện điều đó một cách trung thực.

2. TẠI SAO CẦN ĐI TÌM IKIGAI?

- Thật tuyệt vời khi chúng ta định hình được một cách rõ ràng một đích đến trong tâm trí cùng động lực sâu thẳm đồng thời có tính khả thi với cá nhân. Đi tìm IKIGAI chính xác là một hành trình đào sâu thấu hiểu bản thân.

- Có được một sự thôi thúc bền bỉ, một cam kết nghiêm túc khiến ta “vùng dậy” khỏi giường và hài lòng mỗi khi kết thúc một ngày dài dù mệt mỏi, dù nhiều chuyện không như ý xảy ra là một kết quả vô cùng xứng đáng để chúng ta bắt tay đi tìm IKIGAI.

- Có thể gia tăng tuổi thọ nhờ niềm vui sống mỗi ngày gia tăng, cùng sự vơi bớt đi những suy nghĩ tiêu cực và phức tạp về bản thâ

- Đối với xã hội, khi mỗi cá nhân có mức độ thấu hiểu và hài lòng về bản thân cao thì sẽ giải quyết những vấn đề xã hội như “khủng hoàng thừa” (Như nó đã làm được ở Nhật Bản vào cuối những năm 80, đầu những năm 90 của thế kỷ trước).

Tại sao phải đi tìm IKIGAI?

3. IKIGAI - KHI LẼ SỐNG TRỞ NÊN THẬT GẦN GŨI

3.1. Sơ đồ IKIGAI phản ánh độ trung thực nội tâm của một người
Chắc hẳn các bạn đã từng đọc ở đâu đó về Lý tưởng sống, Lẽ sống, hay từng tự hỏi bản thân Đam mê của mình là gì, Điều gì mình thực sự thích, vò đầu bứt tai Kiếm tiền hay theo đuổi đam mê, hay từng bị ám ảnh về Sự giàu có nhưng lại luôn thấy trống vắng bên trong... Thật tuyệt vời vì tất cả các trạng thái cùng các khái niệm đó được trình bày sinh động và rõ ràng tại Sơ đồ IKIGAI theo phương Tây với 4 vòng tròn lớn và 8 điểm giao. Tâm điểm của tất cả các hình tròn cùng sự giao thoa chính là IKIGAI. Sơ đồ IKIGAI theo phương Tây với sự có mặt của hai vòng tròn liên quan về Tiền và Xã hội, cùng việc liệt kê chi tiết, gọi tên các điểm giao giúp chúng ta vừa có cái nhìn tổng quát lại vừa định hình thật cụ thể về các điểm giao của chính mình. Đây chính là lý do khiến một từ rất trừu tượng là "Lẽ sống" trở nên thật gần gũi. 

Sơ đồ IKIGAI theo phương Tây

Có một sự thật ít ai biết rằng sơ đồ IKIGAI trên do Marc Winn - một người phương Tây vẽ và post bài lên blog cá nhân của anh ta vào 14/5/2014 và nó không hề giống với sơ đồ IKIGAI với một người Nhật Bản - quê hương của IKIGAI. Dù chỉ mất 45 phút để Marc viết và post sơ đồ này lên blog cá nhân nhưng sức lan tỏa của sơ đồ này sau đó tính đến tận bây giờ, và hầu hết được lược giản hóa theo góc nhìn phương Tây để kinh doanh. Đối với người Nhật Bản, có 5 trụ cột chính trong IKIGAI: Bắt đầu nhỏ; Giải phóng bản thân; Hài hòa và bền vững; Niềm vui của những điều nhỏ nhặt; Đang ở đây và bây giờ. Vì vậy, gần đây đã xuất hiện một sơ đồ khác được cho là sơ đồ IKIGAI của Nhật Bản

Sơ đồ IKIGAI Nhật Bản
(Nguồn: https://medium.com/ikigai)

Tuy nhiên, để đi tới tận cùng sự TRUNG THỰC NỘI TÂM ở mỗi người cần sự kiên trì từng bước đi xuyên qua các khái niệm quen thuộc, các bề mặt vật chất để gọi tên điều thực sự ẩn sâu trong nội tâm mình với đúng ngôn từ nhất. Đồng thời các vòng tròn trong Sơ đồ IKIGAI Nhật Bản trên đều thuộc về mặt tinh thần,rất khó tách từng mục và làm việc với từng mục một cách có sự đo lường. Vì vậy, việc áp dụng Sơ đồ IKIGAI của Marc theo tinh thần TRUNG THỰC với chính mình cùng các Nguyên tắc và kỹ thuật sẽ là lựa chọn tối ưu Sống Trọn Đầy muốn gợi ý tới các bạn. (Nội dung này sẽ được trình bày vô cùng cụ thể ở Phần 2 và 3 của seri bài viết IKIGAI từ góc nhìn thực hành).

3.2. IKIGAI - Bình gas để thắp lửa 4 cái bếp

Thật thú vị nếu đặt Sơ đồ IKIGAI bên cạnh các sơ đồ phát triển bản thân khác như BÁNH XE CUỘC ĐỜI - lý thuyết về cân bằng cuộc sống hay 4 BẾP LÒ - lý thuyết Sống là phải chấp nhận đánh đổi thì bạn sẽ rất bất ngờ khi IKIGAI chính là mảnh ghép hoàn chỉnh cho các học thuyết này.

IKIGAI-Bình gas của 4 bếp lò

Theo Lý thuyết 4 BẾP LÒ, thì trong cuộc sống chúng ta có 4 bếp cần thắp lửa (Nhưng không đề cập tới lấy lửa hay củi ở đâu để thắp lửa): Công việc, Sức khỏe, Gia đình, Bạn bè.Lý thuyết cho rằng không có chuyện cả 4 BẾP LÒ này đều cháy hừng hực: Để có thể thành công, bạn buộc phải loại bỏ 1 trong những lò lửa trên. Để có thể thực sự thành công thì bạn phải loại bỏ 2 lò lửa. Không có khái niệm cân bằng cuộc sống, chỉ có chấp nhận đánh đổi theo 3 lựa chọn gợi ý sau: "Thuê ngoài" giữ lửa, Chấp nhận những giới hạn, và nhóm lửa theo các mùa của cuộc sống. 

Khi ráp sơ đồ IKIGAI vào lý thuyết này, cùng hành trình xác định IKIGAI của mỗi cá nhân chúng ta sẽ đều phải trải qua cả 3 gợi ý trên, nhưng trên nền tảng đã hiểu rất rõ về nguồn lửa của bản thân, đồng thời đích đến không còn là "Thành công" hay "thực sự thành công" như trong lý thuyết 4 BẾP LÒ mà đích đến là nắm rõ Nguồn nhiên liệu cùng cách sử dụng nhiên liệu thắp lửa của mỗi người. Chúng ta có 4 cái bếp cần thắp lửa và IKIGAI chính là Bình nhiên liệu. Hành trình xác định IKIGAI chính là hành trình chúng ta học cách lắp Bình Gas vào bếp và điều chỉnh nhiệt độ của các bếp lò.

3.3. IKIGAI - Trục để bánh xe cuộc đời bạn lăn

IKIGAI - Trục của bánh xe cuộc đời

Ở lý thuyết về BÁNH XE CUỘC ĐỜI về sự cân bằng trong cuộc sống, bạn sẽ đánh giá  các mục trong sơ đồ Bánh xe cuộc đời theo thang điểm 1-10 với mỗi cá nhân tự đặt ra, sau đó nối các điểm đó lại, nhìn lại hình dạng của hình vẽ vừa nối, nếu quá gãy khúc thì bánh xe của bạn sẽ không thể lăn được, chứng tỏ cuộc sống của bạn đang không cân bằng và thiên lệch. BÁNH XE CUỘC ĐỜI sẽ giúp bạn định hình lại được mảng nào của cuộc sống đang chiếm quá nhiều thời gian, làm hao hụt năng lượng của bạn, đồng thời mảng nào đáng ra cần tập trung đầu tư nhưng lại đang chưa được quan tâm đúng mức. Nhiệm vụ của bạn là cần làm tròn lại bánh xe cuộc đời, để nó có thể lăn bánh trên đường băng Hạnh phúc và Thành công. Có một "điểm mù" trong lý thuyết này đó là không hề đề cập đến TRỤC CỦA BÁNH XE CUỘC ĐỜI. Nếu một bánh xe dù rất tròn trịnh nhưng thiếu trục thì cũng sẽ không thể lăn bánh được. Khi có trục, thì nhiệm vụ của chúng ta sẽ không còn là làm tròn đến độ hoàn hảo của BÁNH XE CUỘC ĐỜI, mà là thường xuyên đối chiếu các mảng trong cuộc sống với TRỤC CỦA BÁNH XE CUỘC ĐỜI để tiếp tục vững bước,. Bánh xe có thể chưa hoàn hảo ngay nhưng ít nhất nó đã có thể lăn bánh. IKIGAI chính là mảnh ghép hoàn chỉnh của sơ đồ BÁNH XE CUỘC ĐỜI.

Giống như nhiên liệu trong bếp gas để đốt cháy 4 BẾP LÒ, hay TRỤC CỦA BÁNH XE CUỘC ĐỜI, IKIGAI sẽ không có một định danh, phân chia và dễ dàng nhìn thấy như các lĩnh vực trong cuộc sống. IKIGAI ở mỗi cá nhân là khác nhau. Và cũng chính điều đó mà IKIGAI khiến lẽ sống trở nên thật gần gũi với mỗi người và có thể do khác nhau nên các lý thuyết không thể vẽ 1 trục chung nhất cho BÁNH XE CUỘC ĐỜI, hay một loại GAS cho 4 BẾP LÒ để người đọc thực hành? Hãy cùng Sống Trọn Đầy từng bước xác định IKIGAI với bài viết PHẦN 2 của Chuỗi bài viết IKIGAI TỪ GÓC NHÌN THỰC HÀNH nhé!

*Sống Trọn Đầy - Living a Powerful Life*